Rik Wouters en het Huiselijk Utopia | 100 jaar dood maar nog steeds actueel

Een eeuw na de dood van Rik Wouters werpt het Modemuseum in Antwerpen een blik op zijn huiselijk utopia en op dat van nationale (en een paar internationale) modeontwerpers van nu. 

rik 15

Dries Van Noten ontmoet Rik Wouters, Portret van Nel

Huiselijke sfeer

De levensloop van Belgisch beeldhouwer en schilder Rik Wouters is allerminst tragisch te noemen. Zijn moeder overleed toen hij 6 jaar oud was, hij kende veel armoede in zijn leven en hij sukkelde met zijn gezondheid. Hij zou uiteindelijk sterven op 33-jarige leeftijd aan kanker. Van de tragiek in zijn leven was weinig te merken in de kunstwerken die hij maakte. Zijn schilderijen waren zeer kleurrijk en hij portretteerde vaak zijn geliefde Nel. Hij richtte zich altijd op het huiselijke en wilde dat steeds goed tot zijn  recht laten komen. Het contrast tussen de schilderijen en zijn echte leven kan nauwelijks groter zijn.

Nu, 100 jaar na zijn dood, loopt er in het Mode Museum in Antwerpen de expo Rik Wouters en Het Huiselijk Utopia. Het museum combineert de bekendste werken van Wouters met kledingstukken van bekende nationale en internationale modeontwerpers. Een aangrijpende tentoonstelling die ook de evolutie toont van zijn ziekte in zijn kunstwerken. Een huiselijke utopie die hij helaas nooit echt gekend heeft.

BLESSing in disguise58bf0a1c9c723278682983

Wie denkt aan huiselijke gezelligheid, die denkt natuurlijk aan de woonkamer. Het Duitse  kunstenaarsduo BLESS (Desiree Heiss en Ines Kaag) brengt het utopische naar de woonkamer door een stoel met oubollig bloemetjesmotief uit elkaar te halen en de stukken op te hangen aan touwen. Onze gids Kathleen Derijcke geeft meteen een duw tegen de stoel om te laten zien dat erop zitten op eigen risico is. De onderdelen vliegen namelijk in de rond en het idee van lekker onderuit zakken lijkt plots ver weg. Dus hoewel het op een comfortabele fauteuil lijkt, is het meer een soort fitnesstoestel.
Als je erop gaat zitten krijg je na een tijdje het gevoel dat je je wilt ontspannen. Maar dat gaat niet. Je hebt je spieren nodig om recht te kunnen blijven zitten op deze stoel.

Het huiselijk utopie van de dames van BLESS komt eens te meer naar voor bij de slaapkamer-installatie. Hier staan verschillende nachthemden, kamerjassen en pyjama’s voorgesteld. Tussen al die nachtkledij staat een tafeltje met wat antieke parfumflesjes. Daar liggen ook een haarborstel en een pruik bij die zijn gemaakt door BLESS. De pruik heet de Fur Wig. De naam zegt het al zelf, de pruik is gemaakt van bont en werd gebruikt tijdens een modeshow van Martin Margiela in de jaren negentig.


De haarborstel springt ook meteen in het oog want in plaats van stugge sterke haartjes om je eigen lokken te ontwarren, heeft de borstel een lange blonde paardenstaart. Dat is de stijl van de ontwerpers achter BLESS, Desiree en Ines. Ze zijn echte professionals in het combineren van het functionele met het compleet nutteloze.
Waarom hun atypische stijl thuishoort in de tentoonstelling vertelt Kathleen.

De wauwruimte

Rik 23

De Wauwruimte ingericht met een tapijt van Dirk Van Saene

In het MOMU is er de zogenaamde Wauwruimte. De bedoeling van die ruimte is om tijdens elke expo de meest speciale kunstwerken daar te plaatsen. Je wandelt door een donkere gang en je komt terecht in een donkere ronde kamer. De kamer werd voor deze expo ingericht door modeontwerper Dirk Van Saene. De kamer is bekleed met een tapijt dat gebaseerd is op een schilderij dat Van Saene zelf gemaakt heeft. Hiermee wil hij de huiselijke sfeer overbrengen op de bezoekers die hij zelf thuis ervaart. MOMU gids Kathleen Derijcke omschrijft de omgeving.

De huiselijke sfeer wordt gecreërd door vrolijke en felle kleuren die in het oog springen. Er wordt voornamelijk gebruikt gemaakt van warme kleuren. Die zorgen er voor dat de donkere kamer toch goed oplicht. Het tapijt is het centrale punt in de ruimte. De kleuren komen extra goed tot hun recht in contrast met de matzwart geschilderde muren van de kamer. Het is alsof je je echt ontspant in de tuin van Van Saene. Het is opvallend hoe vrolijk mensen worden wanneer ze de kamer binnen komen en ook indrukwekkend hoe Van Saene er in geslaagd is de huiselijke sfeer op te roepen.

Rik 9

De strijkster, 1912

De tuin van Van Saene is natuurlijk niet zomaar gekozen. Er wordt een link gelegd met het Huiselijke Utopie. Wouters probeerde ook telkens een huiselijke sfeer over te brengen in zijn schilderijen. Er wordt vooral richting het kleinschalige gewerkt. Zo schilderde Wouters situaties die zich afspeelden in zijn eigen huis. Op bovenstaand schilderij zien we een strijkende Nel. Het is zeer huiselijk en herkenbaar voor iedereen. Net als Wouters probeert Van Saene dat ook over te brengen. Hij werkt niet richting het exotische, maar richting het kleinschalige en het huiselijke, zoals de kat in de tuin en de duiven in de lucht.

saene 2

Ontwerpen van Dirk Van Saene omringen het tapijt

saene

Van Saene maakt meermaals gebruik van Afrikaanse maskers in zijn ontwerpen

Naast het centrale kleurrijke tapijt staan er in de ruimte een tiental kledingstukken die Van Saene tijdens zijn carrière ontworpen heeft. Ook in de kleding is de link met Rik Wouters duidelijk te zien. Er wordt wederom gebruik gemaakt van veel kleur hoewel die toch enigszins minder is dan op het tapijt of dan in de kunstwerken van Wouters. Maar in de stijl zie je weer het huiselijke terug. Hier zie je ook geen exotische of excentrieke kledingstukken. Ook de wijze waarop de kledingstukken gemaakt zijn zie je huiselijk brij- en haakwerk.

saene 3

Van Saene maakt gebruik van aparte materialen en attributen, zoals deze David Bowie pin

Wat toch opvalt, in een tentoonstelling die toegewijd is aan Rik Wouters, zien we in deze ruimte toch geen werken van Wouters. “Het dient voornamelijk als link naar de kunst”, aldus Derijcke. “Het is voor studenten aan de kunstacademie verplicht om zich ook te verdiepen in de kunst en die mee te verwerken in de kleding die ze maken. En daardoor zie je toch het verband tussen de kunst en de kleding.”

In het woud

“Soms moet je kiezen voor een sober kleurenpalet om het schilderij beter tot zijn recht te laten komen.”

  • Kathleen Derijcke (MOMU)

Takken en bomen vormden voor Wouters een grote bron van inspiratie. Dat zie je duidelijk in het schilderij Het Ravijn A. Een ruiter rijdt op een wit paard over een bruggetje in het midden van een weelderig bos. Het schilderij staat naast de donkere ontwerpen van Veronique Branquinho die takken verwerkte in haar collectie. Ze maken beide gebruik van lange lijnen en raakten geïnspireerd door het woud. 

Rik 5

Het Ravijn A, 1913

De ontwerpen van Branquinho zijn de enige kleurloze kledingstukken in de tentoonstelling. Door het overvloedig kleurgebruik van de rest van de ontwerpers springt het werk van Branquinho er volledig uit en trekt ze zo aandacht naar de donkere stukken.

Duvet Coat 

Honourable mentions 

This slideshow requires JavaScript.

Het Modemuseum zorgt voor een perfecte harmonie tussen schilderijen en mode en het geeft het idee van een huiselijk utopia prachtig weer. Rik Wouters en het huiselijk utopia is het bewijs dat je vanuit hetzelfde idee van huishoudelijk geluk toch zeer verschillende uitkomsten kan hebben.


By the way

  • Adres: Nationalestraat 28, 2000 Antwerpen
  • Tentoonstelling: 17.9.16 – 26.2.17
  • Inkom:
    • Volwassene (>26) : 8 euro
    • Familietarief (volwassene die 0>17 vergezelt): 6 euro
    • Jongere (18-25): 3 euro
    • Kind (<17): gratis

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s